Każda firma zatrudniająca pracowników musi być przygotowana na ewakuację — i musi to przygotowanie regularnie sprawdzać w praktyce. Plany ewakuacji wywieszone na ścianie to za mało: pracodawca ma obowiązek przeprowadzać ćwiczenia ewakuacyjne i upewnić się, że wszyscy pracownicy wiedzą, co robić, kiedy zabrzmią sygnały alarmowe.
Obowiązek przeprowadzania ćwiczeń ewakuacyjnych
Obowiązek przeprowadzania ćwiczeń ewakuacyjnych wynika z § 17 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719).
Kto musi przeprowadzać ćwiczenia:
- właściciel lub zarządca każdego budynku przeznaczonego dla ponad 50 osób jednocześnie (biurowce, sklepy, hotele, restauracje, szkoły),
- zarządca obiektu z czterema lub więcej kondygnacjami nadziemnymi przeznaczonego dla co najmniej 1 stałego użytkownika,
- zarządca obiektu z strefą zagrożoną wybuchem.
Częstotliwość:
- co najmniej raz w roku — ogólna zasada,
- co najmniej raz na 2 lata — dla obiektów bez wymienionych powyżej cech (mniejsze budynki biurowe, sklepy przy małej liczbie użytkowników).
Ćwiczenie powinno być przeprowadzone bez wcześniejszego poinformowania pracowników o dokładnej godzinie — tak żeby sprawdzić realne zachowanie, a nie wyuczone działanie.
Co powinno obejmować ćwiczenie ewakuacyjne?
Prawidłowe ćwiczenie ewakuacyjne w firmie powinno obejmować:
1. Uruchomienie alarmu ewakuacyjnego
- sygnał alarmowy (sygnalizacja dźwiękowa, domofon, głośniki) — pracownicy muszą wiedzieć, jak brzmi alarm ewakuacyjny i co oznacza,
- różnica między alarmem pożarowym (natychmiastowa ewakuacja) a alarmem technicznym (ostrzeżenie, nie ewakuacja).
2. Działania pracowników po alarmu
- zachowanie spokoju, brak paniki — najważniejszy element,
- wyłączenie urządzeń elektrycznych (komputer, maszyny) — tylko jeśli można to zrobić bezzwłocznie,
- nie używać windy podczas ewakuacji,
- zamknięcie (nie zamykanie na klucz) drzwi za sobą — ogranicza rozprzestrzenianie dymu i ognia,
- przejście wyznaczoną drogą ewakuacyjną do wyjścia ewakuacyjnego.
3. Rola koordynatorów ewakuacji
Pracodawca musi wyznaczyć koordynatorów ewakuacji (piętrowych lub strefowych):
- sprawdzają, czy wszystkie pomieszczenia zostały opuszczone (sweep),
- prowadzą pracowników do wyjścia ewakuacyjnego,
- informują kierownika ewakuacji o stanie swojej strefy,
- nie narażają się wchodząc do zadymionego pomieszczenia.
4. Zbiorka w miejscu zbiórki
- miejsce zbiórki musi być z góry wyznaczone i znane wszystkim pracownikom,
- musi być poza budynkiem, w bezpiecznej odległości (min. 10 m od wyjść, żeby nie blokować dostępu straży),
- koordynatorzy sprawdzają obecność swoich grup i raportują kierownikowi ewakuacji.
5. Kierownik ewakuacji
- potwierdza ewakuację wszystkich pracowników,
- kontaktuje się ze strażą pożarną (jeśli to prawdziwy alarm),
- decyduje o powrocie do budynku (tylko po zezwoleniu straży lub po weryfikacji fałszywego alarmu).
6. Postępowanie z osobami niepełnosprawnymi
- pracownicy z ograniczoną mobilnością (na wózkach, po operacjach) muszą mieć wyznaczone miejsce ewakuacji na każdej kondygnacji (strefa bezpieczna przy klatce schodowej z telefonem/domyfonem),
- strażacy odbierają te osoby ze strefy bezpiecznej — pracownicy nie znoszą ich po schodach (ryzyko dla obu stron),
- procedura musi być opisana w IBP i ćwiczona.
Drogi ewakuacyjne — wymagania
Drogi ewakuacyjne i wyjścia ewakuacyjne muszą przez cały czas pracy być:
- drożne — zakaz składowania czegokolwiek na drodze ewakuacyjnej i przed wyjściem,
- oznakowane — znaki fotoluminescencyjne (świecące w ciemności) nad każdym wyjściem ewakuacyjnym i na korytarzach,
- oświetlone — oświetlenie awaryjne (zasilanie bateryjne) włączające się przy awarii prądu,
- niezablokowane — drzwi ewakuacyjne nie mogą być zamknięte na klucz od wewnątrz podczas obecności pracowników (dopuszczalne: antypaniczne zamknięcia drzwi — otwierają się po naciśnięciu).
Najczęstsze naruszenie stwierdzone podczas kontroli PSP: drogi ewakuacyjne zastawione kartonami, sprzętem, meblami lub zablokowane zamkniętymi drzwiami.
Plany ewakuacji — co musi zawierać i gdzie wywieszać?
Plan ewakuacji musi być wywieszony w widocznym miejscu — przy każdym wejściu do budynku, na każdym piętrze i w każdej strefie, gdzie pracownicy mogą nie znać układu budynku.
Plan musi zawierać:
- rzut kondygnacji z zaznaczonymi: drogami ewakuacyjnymi (zielone strzałki), wyjściami ewakuacyjnymi, lokalizacją gaśnic, hydrantów, wyłącznika prądu i zaworu gazu,
- symbole ppoż. zgodne z normą (zielone znaki ewakuacyjne, czerwone znaki sprzętu ppoż.),
- legendarę symboli,
- strzałkę „TU JESTEŚ” wskazującą aktualne miejsce na planie.
Dokumentacja ćwiczeń ewakuacyjnych
Po każdym ćwiczeniu pracodawca musi sporządzić protokół z ćwiczenia zawierający:
- datę i godzinę ćwiczenia,
- czas trwania ewakuacji (od sygnału alarmowego do potwierdzenia ewakuacji wszystkich),
- liczbę osób uczestniczących,
- stwierdzone nieprawidłowości (zastawione drogi, niezadziałał alarm, pracownicy nie wiedzieli gdzie iść),
- wnioski i zalecenia do poprawy.
Protokoły przechowuje się jako część dokumentacji ppoż.
Obsługa BHP i ppoż. — Eureka BHP Szczecin
Specjaliści Eureka BHP organizują i prowadzą ćwiczenia ewakuacyjne dla firm w Szczecinie i regionie zachodniopomorskim — z pełną dokumentacją, oceną przebiegu i zaleceniami. Pomagamy wyznaczyć koordynatorów ewakuacji i przeszkolić ich z obowiązków.
O instrukcji bezpieczeństwa pożarowego pisaliśmy w artykule instrukcja bezpieczeństwa pożarowego — co to jest i kto musi ją mieć. O sprzęcie gaśniczym — w artykule gaśnice w firmie — rodzaje, rozmieszczenie i przeglądy.
Podsumowanie
Obowiązek ćwiczeń ewakuacyjnych dotyczy obiektów dla ponad 50 osób jednocześnie (co roku) i większości budynków użytkowych (co 2 lata). Ćwiczenie musi obejmować: alarm, sprawne opuszczenie budynku wyznaczonymi drogami ewakuacyjnymi, zbiórkę w miejscu zbiórki i potwierdzenie ewakuacji wszystkich. Drogi ewakuacyjne muszą być przez cały czas drożne, oznakowane i oświetlone awaryjnie. Wynik każdego ćwiczenia dokumentuje się w protokole.
