Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego — co to jest i kto musi ją mieć?

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) to dokument, który każdy właściciel lub zarządca budynku użyteczności publicznej albo zakładu pracy musi opracować — jeśli spełnia określone kryteria wielkości lub przeznaczenia. Brak IBP lub jej nieaktualność to nieprawidłowości stwierdzane podczas kontroli Państwowej Straży Pożarnej i mogące prowadzić do mandatu lub nakazu.

Co to jest instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?

IBP to dokument opisujący zasady postępowania na wypadek pożaru i innych zagrożeń w konkretnym obiekcie. Określa:

  • jak zapobiegać pożarom w danym budynku/obiekcie,
  • kto odpowiada za ochronę przeciwpożarową,
  • jak ewakuować ludzi i mienie,
  • jak używać podręcznego sprzętu gaśniczego,
  • jakie są procedury alarmowania straży pożarnej.

IBP nie jest dokumentem ogólnym — musi być opracowana dla konkretnego obiektu, uwzględniać jego układ pomieszczeń, zagrożenia i liczbę ludzi.

Kto musi mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?

Obowiązek opracowania IBP wynika z § 6 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719). IBP jest wymagana dla obiektów, w których:

  • strefa pożarowa przekracza 1 000 m² (budynki produkcyjne, magazynowe, użytkowe),
  • kubatura przekracza 2 500 m³ (budynki mieszkalne wielorodzinne, użyteczności publicznej),
  • budynek przeznaczony jest do jednoczesnego przebywania powyżej 50 osób (biura, sklepy, restauracje, hale),
  • budynek zawiera strefę zagrożoną wybuchem.

W praktyce: każdy sklep wielkopowierzchniowy, magazyn, hala produkcyjna, biurowiec, hotel i restauracja zdolna pomieścić jednocześnie ponad 50 osób — musi mieć aktualną IBP.

Małe firmy w lokalu do 1 000 m² bez strefy zagrożonej wybuchem i z mniej niż 50 osobami jednocześnie — mogą nie mieć formalnego obowiązku IBP, ale i tak powinny dysponować podstawowymi procedurami pożarowymi.

Co musi zawierać IBP?

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego musi obejmować:

1. Warunki ochrony przeciwpożarowej budynku

  • charakterystyka pożarowa budynku (klasa odporności pożarowej, strefy pożarowe),
  • rodzaje i lokalizacja zagrożeń pożarowych i wybuchowych.

2. Wyposażenie w urządzenia i sprzęt ppoż.

  • gaśnice — rodzaje, rozmieszczenie, terminy przeglądów,
  • systemy wykrywania pożaru (czujniki dymu, alarmy),
  • systemy tryskaczowe, SUG (systemy ugaszania gazem) jeśli są,
  • hydranty wewnętrzne i zewnętrzne.

3. Sposób postępowania na wypadek pożaru

  • procedura alarmowania (kto dzwoni pod 112, kto powiadamia kierownictwo),
  • sposób uruchamiania alarmu,
  • czynności w razie pożaru przed przybyciem straży (jeśli bezpieczne).

4. Procedura i organizacja ewakuacji

  • drogi ewakuacyjne — opis i mapa,
  • miejsca zbiórki po ewakuacji,
  • osoby odpowiedzialne za ewakuację poszczególnych stref,
  • postępowanie z osobami niepełnosprawnymi lub o ograniczonej mobilności.

5. Zadania i obowiązki pracowników

  • kto jest wyznaczony do działań ratowniczo-gaśniczych,
  • kto jest odpowiedzialny za stan urządzeń ppoż.,
  • jak pracownicy powinni postępować przy odkryciu pożaru.

6. Plany obiektu

  • rzuty kondygnacji z zaznaczeniem: dróg ewakuacyjnych, wyjść ewakuacyjnych, lokalizacji gaśnic, hydrantów, wyłączników prądu, zaworów gazu,
  • mapa z zaznaczeniem drogi dojazdu dla straży pożarnej.

7. Zasady zaznajamiania pracowników z IBP

  • jak i kiedy pracownicy są zapoznawani z instrukcją,
  • dokumentacja zapoznania (podpisy pracowników).

Kiedy IBP wymaga aktualizacji?

IBP musi być aktualizowana nie rzadziej niż co 2 lata oraz każdorazowo gdy:

  • zmienia się przeznaczenie budynku lub jego części,
  • zmienia się sposób użytkowania (nowe maszyny, nowe procesy, nowe materiały),
  • zostaje przeprowadzona przebudowa,
  • zmienia się wyposażenie w sprzęt ppoż.,
  • zmienia się liczba i lokalizacja pracowników.

Nieaktualna IBP (np. z zaznaczonymi gaśnicami, których już nie ma, albo z nieistniejącymi drogami ewakuacyjnymi) jest tak samo nieakceptowalna jak jej brak.

Zapoznanie pracowników z IBP

Sam dokument nie wystarczy. Pracodawca musi:

  • zapoznać wszystkich pracowników z treścią IBP (najlepiej podczas szkolenia BHP),
  • przechowywać pisemne potwierdzenia zapoznania się z IBP,
  • wywiesić plany ewakuacyjne w widocznych miejscach w całym budynku,
  • przeprowadzać ćwiczenia ewakuacyjne — co najmniej raz w roku (szczegóły w artykule jak przeprowadzić ewakuację w firmie).

Kto opracowuje IBP?

IBP powinna opracować osoba posiadająca kwalifikacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej — specjalista ds. BHP z odpowiednim szkoleniem ppoż. lub rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Specjaliści Eureka BHP opracowują IBP dla firm w Szczecinie i regionie zachodniopomorskim — z uwzględnieniem specyfiki każdego obiektu i aktualizacją w wymaganym terminie.

O obowiązkach związanych z gaśnicami piszemy w artykule gaśnice w firmie — rodzaje, rozmieszczenie i przeglądy.

Podsumowanie

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest obowiązkowa dla obiektów o strefie pożarowej powyżej 1 000 m², kubaturze powyżej 2 500 m³ lub przeznaczonych dla ponad 50 osób jednocześnie. Musi zawierać procedury alarmowania, drogi ewakuacyjne, rozmieszczenie sprzętu ppoż. i plany obiektu. Wymaga aktualizacji co 2 lata i przy każdej zmianie warunków użytkowania. Pracownicy muszą być z nią zapoznani, a potwierdzenia zapoznania — przechowywane.

Zobacz również