Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) to dokument, który każdy właściciel lub zarządca budynku użyteczności publicznej albo zakładu pracy musi opracować — jeśli spełnia określone kryteria wielkości lub przeznaczenia. Brak IBP lub jej nieaktualność to nieprawidłowości stwierdzane podczas kontroli Państwowej Straży Pożarnej i mogące prowadzić do mandatu lub nakazu.
Co to jest instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?
IBP to dokument opisujący zasady postępowania na wypadek pożaru i innych zagrożeń w konkretnym obiekcie. Określa:
- jak zapobiegać pożarom w danym budynku/obiekcie,
- kto odpowiada za ochronę przeciwpożarową,
- jak ewakuować ludzi i mienie,
- jak używać podręcznego sprzętu gaśniczego,
- jakie są procedury alarmowania straży pożarnej.
IBP nie jest dokumentem ogólnym — musi być opracowana dla konkretnego obiektu, uwzględniać jego układ pomieszczeń, zagrożenia i liczbę ludzi.
Kto musi mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Obowiązek opracowania IBP wynika z § 6 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719). IBP jest wymagana dla obiektów, w których:
- strefa pożarowa przekracza 1 000 m² (budynki produkcyjne, magazynowe, użytkowe),
- kubatura przekracza 2 500 m³ (budynki mieszkalne wielorodzinne, użyteczności publicznej),
- budynek przeznaczony jest do jednoczesnego przebywania powyżej 50 osób (biura, sklepy, restauracje, hale),
- budynek zawiera strefę zagrożoną wybuchem.
W praktyce: każdy sklep wielkopowierzchniowy, magazyn, hala produkcyjna, biurowiec, hotel i restauracja zdolna pomieścić jednocześnie ponad 50 osób — musi mieć aktualną IBP.
Małe firmy w lokalu do 1 000 m² bez strefy zagrożonej wybuchem i z mniej niż 50 osobami jednocześnie — mogą nie mieć formalnego obowiązku IBP, ale i tak powinny dysponować podstawowymi procedurami pożarowymi.
Co musi zawierać IBP?
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego musi obejmować:
1. Warunki ochrony przeciwpożarowej budynku
- charakterystyka pożarowa budynku (klasa odporności pożarowej, strefy pożarowe),
- rodzaje i lokalizacja zagrożeń pożarowych i wybuchowych.
2. Wyposażenie w urządzenia i sprzęt ppoż.
- gaśnice — rodzaje, rozmieszczenie, terminy przeglądów,
- systemy wykrywania pożaru (czujniki dymu, alarmy),
- systemy tryskaczowe, SUG (systemy ugaszania gazem) jeśli są,
- hydranty wewnętrzne i zewnętrzne.
3. Sposób postępowania na wypadek pożaru
- procedura alarmowania (kto dzwoni pod 112, kto powiadamia kierownictwo),
- sposób uruchamiania alarmu,
- czynności w razie pożaru przed przybyciem straży (jeśli bezpieczne).
4. Procedura i organizacja ewakuacji
- drogi ewakuacyjne — opis i mapa,
- miejsca zbiórki po ewakuacji,
- osoby odpowiedzialne za ewakuację poszczególnych stref,
- postępowanie z osobami niepełnosprawnymi lub o ograniczonej mobilności.
5. Zadania i obowiązki pracowników
- kto jest wyznaczony do działań ratowniczo-gaśniczych,
- kto jest odpowiedzialny za stan urządzeń ppoż.,
- jak pracownicy powinni postępować przy odkryciu pożaru.
6. Plany obiektu
- rzuty kondygnacji z zaznaczeniem: dróg ewakuacyjnych, wyjść ewakuacyjnych, lokalizacji gaśnic, hydrantów, wyłączników prądu, zaworów gazu,
- mapa z zaznaczeniem drogi dojazdu dla straży pożarnej.
7. Zasady zaznajamiania pracowników z IBP
- jak i kiedy pracownicy są zapoznawani z instrukcją,
- dokumentacja zapoznania (podpisy pracowników).
Kiedy IBP wymaga aktualizacji?
IBP musi być aktualizowana nie rzadziej niż co 2 lata oraz każdorazowo gdy:
- zmienia się przeznaczenie budynku lub jego części,
- zmienia się sposób użytkowania (nowe maszyny, nowe procesy, nowe materiały),
- zostaje przeprowadzona przebudowa,
- zmienia się wyposażenie w sprzęt ppoż.,
- zmienia się liczba i lokalizacja pracowników.
Nieaktualna IBP (np. z zaznaczonymi gaśnicami, których już nie ma, albo z nieistniejącymi drogami ewakuacyjnymi) jest tak samo nieakceptowalna jak jej brak.
Zapoznanie pracowników z IBP
Sam dokument nie wystarczy. Pracodawca musi:
- zapoznać wszystkich pracowników z treścią IBP (najlepiej podczas szkolenia BHP),
- przechowywać pisemne potwierdzenia zapoznania się z IBP,
- wywiesić plany ewakuacyjne w widocznych miejscach w całym budynku,
- przeprowadzać ćwiczenia ewakuacyjne — co najmniej raz w roku (szczegóły w artykule jak przeprowadzić ewakuację w firmie).
Kto opracowuje IBP?
IBP powinna opracować osoba posiadająca kwalifikacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej — specjalista ds. BHP z odpowiednim szkoleniem ppoż. lub rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Specjaliści Eureka BHP opracowują IBP dla firm w Szczecinie i regionie zachodniopomorskim — z uwzględnieniem specyfiki każdego obiektu i aktualizacją w wymaganym terminie.
O obowiązkach związanych z gaśnicami piszemy w artykule gaśnice w firmie — rodzaje, rozmieszczenie i przeglądy.
Podsumowanie
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest obowiązkowa dla obiektów o strefie pożarowej powyżej 1 000 m², kubaturze powyżej 2 500 m³ lub przeznaczonych dla ponad 50 osób jednocześnie. Musi zawierać procedury alarmowania, drogi ewakuacyjne, rozmieszczenie sprzętu ppoż. i plany obiektu. Wymaga aktualizacji co 2 lata i przy każdej zmianie warunków użytkowania. Pracownicy muszą być z nią zapoznani, a potwierdzenia zapoznania — przechowywane.
